Nasz serwis wykorzystuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Korzystając z serwisu zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zgodnie z Polityką cookies. Jeżeli nie akceptujesz Polityki, prosimy nie korzystaj z naszej witryny.
Uprawa kapusty.
KAPUSTA (Bmssico. oleracea) — roślina dwuletnia z rodziny krzyżowych (Cruciferae); jest zasadniczo rośliną warzywną, tylko jedna jej odmiana botaniczna (var. acephala) jest rolniczą rośliną pastewną.

Kapusta głowiasta, kapusta warzywna głowiasta (Brassica oleracea var. capitata) jest rośliną warzywną, o jadalnej główce, powszechnie i masowo uprawianą w Polsce na użytek w stanie świeżym oraz kwaszonym; zawiera dużo soli mineralnych (potas, wapń, fosfor) oraz witaminy C, A, Bi, B2. Kapusta głowiasta ma duże znaczenie gospodarcze, daje bowiem duży plon z jednostki powierzchni i jest łatwa w uprawie. Rozróżniamy kapustę głowiastą białą (f. alba) oraz kapustę głowiastą czerwoną (f. rubrd). Kapustę czerwoną uprawia się przeważnie w pobliżu dużych miast oraz więcej w zachodniej części Polski. Powierzchnia uprawy pod kapustą w 1960 r. wynosiła u nas 57 000 ha. U p r a-w a. Najniższa temperatura wzrostu i rozwoju kapusty głowiastej białej wynosi +5°; wytrzymuje też krótki spadek temperatury do —5°; długotrwałe jednak niskie temperatury wywołują tworzenie się pośpiechów. Rozsada jest bardzo wrażliwa na brak światła; zacienienie w gruncie powoduje zmniejszenie się plonu. Najlepiej rośnie kapusta na głęboko (18—20 cm) uprawionych, żyznych, bogatych w próchnicę glebach gliniastych, madach, czarnych ziemiach, lessach, obficie nawiezionych bielicach, a także udaje się na torfach. Gleby piaskowe są nieodpowiednie, ponieważ są za suche i za jałowe. Kapusta wymaga dużo wody w glebie i w powietrzu; uprawia się ją w pierwszym roku po oborniku (300—400 q/ha), unikając sadzenia po warzywach kapustnych i innych roślinach z rodziny krzyżowych. Kapustę późną mogą poprzedzać: szpinak, sałata lub groch na zielony strąk; w gospodarstwie rolnym udaje się po dwuletniej koniczynie i po wieloletniej mieszance traw z motylkowymi. Kapusta głowiasta biała wymaga obfitego nawożenia. Obornik można zastąpić kompostem w ilości 500 q/ha, , nawozem zielonym. Dawki nawozów mineralnych na l ha wynoszą (w przeliczeniu na składniki czyste): 40—80 kg azotu, 30—60 kg kwasu fosforowego, 80—160 kg tlenku potasu, czyli 2—4 q azotniaku, siarczanu amonu czy saletrzaku lub 3—5 q saletry, 1,5—3 q super-fosfatu i 2—4 q 40%-owej soli potasowej. Azotniak wysiewa się na dłuższy czas przed sadzeniem; saletrzak lub siarczan anionu (używany na glebach zasadowych) — tuż przed sadzeniem, po czym natychmiast się bronuje. Połowę nawozów azotowych lepiej jest dać pogłównie w postaci saletry podczas wzrostu (w odstępach 2—3-tygodniowych). Jeśli gleba jest kwaśna (pH poniżej 6), należy ją zwapnować jesienią w ilości 15—20 q/ha wapna palonego lub 30—40 q/ha wapniaka mielonego, a następnie przykryć za pomocą kultywatora. Kapustę uprawia się tylko z rozsady.

 Przygotowanie rozsady kapusty wczesnej (o 4—5 liściach) trwa od wysiewu do wysadzenia 45—50 dni; doniczkowana powinna mieć 6—8 liści. Do obsadzenia l ha wysiewa się w pierwszej połowie lutego 350—400 g nasion do inspektu ciepłego w rzędy co 5 cm (8 g na l m2 okna). Najodpowiedniejsza temperatura inspektu: w nocy 12°, w dzień 14°. Rozsadę o 2 liścieniach pikuje się w rozstawie 5x5 cm lub 5x6 cm do doniczek ziemnych średnicy 5—8 cm; jeśli nie zamierza się pikować rozsady, wysiewa się tylko 3 g nasion na l m2 inspektu. Rozsadę kapusty wczesnej hartuje się przed wysadzeniem w pole; wysadza się w pole w pierwszej połowie kwietnia w rozstawie 50 x 50 cm lub 60x40 cm. Sprzęt następuje w końcu czerwca i trwa przez lipiec; średni plon wynosi 200—300 q/ha. Przygotowanie rozsady kapusty głowiastej białej na porę średnio wczesną trwa nieco krócej; nasiona wysiewa się do inspektu chłodnego w marcu w ilości 5 g na l m2 inspektu (400 g na l ha); w pole wysadza się rozsadę od połowy maja do końca czerwca w rozstawie 50x60 cm lub 60x60 cm; sprzęt następuje w sierpniu i wrześniu; plon wynosi 400—500 q/ha. Przygotowanie rozsady kapusty głowiastej białej późnej trwa 35—45 dni; nasiona wysiewa się na zagonach rozsadnika w pierwszej połowie kwietnia w rzędy co 10 cm w ilości 600 g nasion do obsadzenia l ha; na l m bieżący zagona wysiewa się 3 g nasion; w pole kapustę o długim okresie wegetacji sadzi się od końca maja do połowy czerwca; sprzęt następuje w końcu października lub na początku listopada; średni plon wynosi 400—600 q/ha. Odmiany kapusty białej: wczesne (o okresie wegetacji od wysadzenia do sprzętu w granicach 80—100 dni) — Ditmarska, Pierwszy Zbiór; średnio w c z e s-n e (o okresie wegetacji w granicach 90—120 dni) Stulecie Ulricha, Kopenhaska, Sława z Enkhuize-nu; późne (o okresie wegetacji 120—160 dni) — Brunświcka, Grębałowska, Amager, Langen-dijker, Kamienna Głowa.


 Kapusta czerwona ma takie same wymagania klimatyczne jak kapusta biała, wymaga jednak gleby bogatszej w składniki pokarmowe, gdyż w nieodpowiednich warunkach wykształca małe główki; uprawia się ją z rozsady, i to przeważnie na porę późną, rzadziej — na wczesną;
sadzi się gęściej --w rozstawie 50x50 cm. Plon kapusty czerwonej jest mniejszy niż białej i wynosi 300—400 q/ha. Odmiany kapusty czerwonej: o krótszym okresie wegetacji (80—90 dni) — Koda, Haco; o średnio długim okresie wegetacji (110—120 dni) — Holenderska; o długim okresie wegetacji (140—150 dni) — Langen-dijker.


Kapusta włoska (Brassica oleracea var. sabauda) jest rośliną warzywną; za mało u nas rozpowszechniona, najczęściej jako włoszczyzna do zup, mimo że zawiera sporo tłuszczów, białka oraz witaminy A i jest smaczna; główki ma miękkie i luźniejsze niż kapust głowiastych. Uprawa. Kapusta włoska jest mniej wymagająca pod względem temperatury niż kapusty głowiaste; wymaga natomiast takich samych warunków co do gleby, uprawy, stanowiska w płodozmianie i nawożenia jak kapusta głowiasta biała; plon wynosi 250—350 q/ha. Z odmian wczesnych uprawia się Przodownicę (o okresie wegetacji od sadzenia do sprzętu 70—80 dni), z późnych — Vertus (130—140 dni) oraz Langendijker (140—150 dni). Materiał siewny: nasiona kapusty głowiastej białej i czerwonej — ciemnobrunatne, z bruzdką po stronie znaczka. Kiełki — bezbarwne lub nieco zabarwione antocyjanem. Pierwszy liść ma blaszkę liściową okrągłosercowatą o lekko karbowanych brzegach. Ciężar 1000 nasion odmian wczesnych wynosi 2,5—5 g, a odmian późnych — 4—6 g.

Kapusta brukselska, brukselka (Brassica oleracea var. gemmifera) jest rośliną warzywną; w pierwszym roku uprawy wytwarza długą i silnie ulistnioną łodygę, a z bocznych pączków w kątach liści — małe główki, wielkości orzecha włoskiego; w drugim roku uprawy (po przezimowaniu) z pączków wierzchołkowych oraz bocznych rozwijają się pędy kwiatostanowe. Brukselka zawiera dużo witaminy C; jest bardzo odporna na niskie temperatury i znosi mrozy do —10°; może nawet kilkakrotnie zamarzać i odmarzać bez szkody dla wartości użytkowej. Uprawa. Brukselka ma nieco mniejsze wymagania co do wody niż kapusta głowiasta; można ją również uprawiać na trochę lżejszych i mniej żyznych glebach niż inne kapusty; najodpowiedniejsze są gleby dostatecznie zasobne w próchnicę i wapń. Uprawia się ją w pierwszym roku po oborniku po przedplonie strączkowych i okopowych; wymagania nawozowe są podobne do wymagań kapust głowiastych; ma długi okres wegetacji (od wysadzenia do zbioru 90—100 dni) i uprawia się ją z rozsady otrzymywanej (w ciągu 35—50 dni) przez wysiew nasion na rozsadniku w kwietniu (600 g nasion do obsadzenia l ha). Rośliny wysadza się do gruntu dopiero w czerwcu w rozstawie 50x60 cm lub 60x70 cm; we wrześniu ogławia się je, co przyspiesza zwijanie się główek; brukselki nie trzeba okopywać. Zbiór następuje jesienią (listopad), gdy średnica główek
wynosi 2—3 cm, po sprzęcie innych warzyw. Rośliny wycina się łopatą przy ziemi i obrywa główki lub przechowuje się je z korzeniami zadolowane w głębokich dołach. Plon główek z l ha wynosi 40—100 q. Odmiany: różne pod względem długości okresu wegetacji, wielkości, kształtu i zabarwienia główek; w Polsce uprawiane odmiany — Herkules (wczesna, 130—140 dni) i Fest und Viel (późniejsza, na użytek zimowy, 140—150 dni). Materiał siewny: (-^kalafior) dojrzałe nasiona barwy oliwkowobrunatnej (kiełki jasnozielone). Ciężar 1000 nasion wynosi 2,9-3,62 g.

Kapusta pekińska, kapusta chińska (Brassica pekinensis, Brassica chinensis) — cenna roślina warzywna; zawiera dużo (1,3%) białka.
trzykrotnie więcej niż kapusta biała, dużo witaminy C oraz karotenu; odznacza się dużą plennością i krótkim okresem wzrostu (60 dni od wysiewu do sprzętu); rozpowszechniona jest od dawna w Chinach.

Kapusta pastewna (Brassica oleracea var. acephala) jest cenną rośliną pastewną. Uprawa. Wymaga gleby zasobnej w próchnicę nie za suchej, dobrze uprawionej i silnie nawożonej, oprócz obornika, w ilości 400 q na ha, stosuje się (w przeliczeniu na składniki czyste) 80— 120 kg N; wytrzymuje niską temperaturę (do —12 stopni) i dlatego pozostawia się ją w polu aż do końca grudnia, a po odtajeniu stopniowo się skarmia; daje duże plony zielonej masy (średnio 300—500 q z ha), bogatej w witaminy, białko
1 węglowodany. Odmiany: uprawia się u nas 2 formy kapusty pastewnej: 1) kapustę mózgową, czyli głąbiastą — wyrastającą wysoko, o zgrubiałej mięsistej, nierozgałęziającej się łodydze, odznaczającej się wysokim plonem zielonej masy (liści 50%), 2) kapustę tysiącgłówkową — o łodygach krótszych, silnie rozgałęzionych i o większej ilości liści (75%), bogatszej w białko, ale mniej wydajnej. W uprawie mamy dotychczas przeważnie odmiany importowane. Ostatnio wprowadzono do produkcji polską odmianę hodowlaną typu mózgowej — Krasa. Materiał siewny: nasiona małe, kuliste, czarnobrunatne, bardzo podobne do nasion kapust jadalnych; rozróżnienie ich jest trudne; odpowiednio zebrane i przechowane zachowują żywotność do 5 lat. Ciężar 1000 nasion wynosi 4—5 g. Wartość paszowa i skarmianie. Kapusta pastewna przy 84,7% wody zawiera: 2^5% białka ogólnego, 0,7% tłuszczu, 8,1% bez-azotowych wyciągowych, 2,4% włókna, 1,6% popiołu. Pasza zielona zasobna jest w witaminy; może być skarmiana do późnej jesieni, a nawet w zimie. Wymienione formy kapusty pastewnej (głąbiastą i liściastą) skarmia się w całości lub pocięte i zmieszane z sieczką ze słomy. Przemarznięta kapusta przed skarmianiem powinna od-tajać; nadpsuta powoduje wzdęcia. Kapusta odpowiednia jest dla wszystkich gatunków zwierząt gospodarskich. Dzienne dawki dla bydła wynoszą do 30 kg, dla opasów — do 50 kg, a dla trzody chlewnej i owiec — do l kg; dla koni jest mniej odpowiednia, jednakże można ją skarmiać w dawkach do 15 kg na sztukę dziennie. Jest cenną paszą witaminową dla drobiu, skarmianą w okresie zimowym jako dodatek do zwykłej karmy. Choroby: kiła kapuściana, mączniak rzekomy roślin kapustnych, czarna zgnilizna bakteryjna kapustnych, czerń krzyżowych, bielik („biała rdza") krzyżowych, rakowe wylęganie (sucha zgnilizna) kapustnych, zgnilizna twardzikowa, bakteryjna plamistość kalafiorów, czarna nóżka (zgorzel siewek).

 
 
Biżuteria z kwiatami
Biżuteria z kwiatami

Online

Naszą witrynę przegląda teraz 3 gości